Việc thừa nhận và khái niệm về bảo hộ Chỉ dẫn địa lý trên quy mô quốc tế xuất hiện từ cuối thể kỷ 19, tuy nhiên chỉ trong những thập kỷ gần đây thì nhiều hình thức bảo hộ tích cực mới được phát triển. Luật pháp liên quan đến Chỉ dẫn địa lý có khuynh hướng phát triển không theo một hướng chung mà theo các hướng khác biệt. Chính vì vậy, vào đầu thế kỷ 21, các quốc gia và vùng khác nhau có những hệ thống khác nhau về bảo hộ Chỉ dẫn địa lý cũng như cách thức đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Do đó xét về khía cạnh này, những kinh nghiệm quốc tế của chúng tôi có thể vẫn còn hạn chế và không nhất quán, đặc biệt khi so sánh với các quyền sở hữu trí tuệ (IP) khác như là bằng sang chế và bản quyền.
Không có một phương pháp quốc tế nào về bảo hộ Chỉ dẫn địa lý cũng như không có một hệ thống luật thương mại quốc tế chung nên việc cấp bảo hộ pháp lý về chỉ dẫn địa lý phụ thuộc vào quyền tài phán của các luật nội địa riêng biệt và các quy định khác nhau của các quốc gia. Các cơ chế nội địa của từng nước rất khác nhau, vì vậy các nhãn hiệu, tên gọi, hoặc chỉ định khác nhau cần được đăng ký trong tất cả các nước có liên quan để bảo hộ chỉ dẫn địa lý mà chúng đại diện.
Bàn về chỉ dẫn địa lý như là một hình thức của quyền sở hữu trí tuệ, chúng ta có thể phân các quốc gia thành ba nhóm:
- Các quốc gia bảo hộ Chỉ dẫn địa lý thông qua các luật riêng về Chỉ dẫn địa lý hoặc thông qua các hệ thống riêng hữu hiệu.
- Các quốc gia bảo hộ Chỉ dẫn địa lý thông qua một hệ thống nhãn hiệu thương mại hoặc các biện pháp hành chính hoặc pháp lý khác.
- Các quốc gia không chính thức thừa nhận hoặc bảo hộ Chỉ dẫn địa lý Có 110 thành viên bao gồm 27 thành viên của Liên minh châu Âu (EU) có các luật cụ thể về bảo hộ chỉ dẫn địa lýNgoài EU, chỉ có 22 thành viên trong số 88 quốc gia còn lại lập sổ đăng ký và chính thức liệt kê chỉ dẫn địa lý. Một số các quốc gia trong nhóm này, ví dụ như Jordan, Mauritius, Singapore và Sri Lankan không yêu cầu đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý chính thức mà bảo hộ các chỉ dẫn địa lý thông qua các luật cụ thể. Một số các quốc gia khác, bao gồm Campuchia và Iran, Kenya hiện tại đang trong quá trình thông qua hoặc áp dụng bảo hộ chỉ dẫn địa lý.
Một bài bình luận của WTO năm 2001 về các quốc gia đang phát triển chỉ ra rằng ngoài việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý một cách chính thức, rất nhiều các phương tiện pháp lý được sử dụng để bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Các phương tiện này bao gồm các quy định bảo hộ thương mại (khỏi cạnh tranh không lành mạnh, hàng giả….) và bảo vệ người tiêu dùng khỏi các miêu tả sai về hàng hóa, dịch vụ (an toàn thực phẩm, sự thật về quảng cáo, gian lận và ghi nhãn, và hàng giả trong các quyền tài phán của Thông luật).
Có 56 quốc gia không có các luật cụ thể về bảo hộ chỉ dẫn địa lý nhưng bảo hộ chỉ dẫn địa lý thông qua các nhãn hiệu chứng nhận hoặc nhãn hiệu tập thể. Các nước này bao gồm Australia, Canada, Nhật Bản, Hoa Kỳ và một số nước thuộc châu Phi và các quốc gia Ả rập. Thực tế một số quốc gia với các hệ thống riêng hữu hiệu đã lựa chọn một số hình thức bảo hộ bổ sung bằng cách sử dụng các hệ thống các nhãn hiệu thương mại.
Các hiệp ước quốc tế như Hiệp định TRIPS nhằm mục đích bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm chỉ dẫn địa lý, nhưng các quốc gia riêng biệt mới chính là bên quy định các nguyên tắc cụ thể thực tế và lựa chọn thời gian, cách thức sử dụng các nguồn lực để thực thi. Hiệp định TRIPS đã quy định hai mức độ bảo hộ chỉ dẫn địa lý: một mức độ cao hơn cho rượu vang và rượu mạnh, một mức độ thấp hơn cho các hàng hóa khác.
Hiện tại, ngoại trừ quy định chung chung là chỉ dẫn địa lý được bảo hộ nhằm giúp người tiêu dùng không bị chỉ dẫn sai, Hiệp định TRIPS chỉ có một số ít những quy định hiệu quả cho các sản phẩm không phải là rượu vang và rượu mạnh. Do đó nó chỉ được xem chủ yếu như một cơ chế khiếu nại cho các quốc gia khi các quốc gia thành viên khác của WTO không tuân thủ các hiệp ước đa biên, ví dụ như không thực thi các nghĩa vụ của mình hoặc không làm cho pháp luật và các quy định trở nên phù hợp để bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Một số quốc gia muốn áp dụng mức độ bảo hộ cao hơn của TRIPS hiện tại, việc bảo hộ không những áp dụng cho các loại rượu vang và rượu mạnh mà còn cho một nhóm rộng hơn các sản phẩm (xem phần tiếp theo để biết thêm về TRIPS và các hiệp định quốc tế khác liên quan đến chỉ dẫn địa lý).
Trong những năm qua, một số các hiệp định quốc tế đã cố gắng thiết lập một hệ thống quốc tế chung về đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý, như là một phương pháp duy nhất để nhận biết và bảo hộ các chỉ dẫn địa lý. Hiệp định Lisbon là hiệp định quốc tế được chấp nhận rộng rãi nhất về địa lý mặc dù nó chỉ có một mức độ tham gia khiêm tốn (26 quốc gia). Nhiều quốc gia đã đồng ý rằng sẽ có lợi hơn cho họ nếu có một hệ thống đăng ký quốc tế chung. Đối với hiện tại, tuy nhiên,các quốc gia này có các hệ thống được cấu trúc khác nhau.
